του Χρήστου Κώνστα
Μια  πρόσφατη έκθεση της JP Morgan «φωτίζει», μια νέα -μάλλον ανησυχητική- τάση στην πολιτική ζωή των μεγάλων κρατών:

• Τα κρατικά ελλείμματα εκτινάσσονται και το Δημόσιο Χρέος φουσκώνει.

Γι' αυτό οι κυβερνήσεις αλλάζουν τακτική.

• Αρχίζουν να βλέπουν τις κεντρικές τράπεζες όχι ως ανεξάρτητους θεσμούς, αλλά ως εργαλεία για την επίλυση των δημοσιονομικών τους προβλημάτων.

Το -πολιτικό- σκεπτικό είναι απλό αλλά και επικίνδυνο:

• «αν μπορέσεις να «πείσεις» την κεντρική τράπεζα, να κρατήσει τα επιτόκια χαμηλά και να τυπώσει περισσότερα χρήματα, δημιουργείς άμεσα, τεχνητή οικονομική ανάπτυξη».

Αυτή η αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ – δηλαδή του ΑΕΠ που περιλαμβάνει και τον πληθωρισμό – μειώνει …«μαγικά» το ποσοστό χρέους ως προς το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Χρέος/ΑΕΠ), με άμεσο προφανές αποτέλεσμα:

• Τα δημόσια οικονομικά να φαίνονται καλύτερα, στα χαρτιά.

Ταυτόχρονα, ο πληθωρισμός που δημιουργείται "τρώει", διαβρώνει, την πραγματική αξία των υφιστάμενων κρατικών ομολόγων.

Δημιουργείται έτσι μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα κατάσταση:

• Το Κράτος δανείστηκε με "παλιά" χρήματα αλλά θα πληρώνει τα δανεικά με "νέα", αποδυναμωμένα χρήματα.

Είναι σαν να δανείστηκες 100 ευρώ όταν αυτά αγόραζαν 10 καφέδες, και να τα επιστρέφεις όταν αγοράζουν μόνο 7.

Η Ελλάδα, στο πολύ πρόσφατο παρελθόν, έχει βιώσει τις συνέπειες των συστηματικών ελλειμμάτων, του υπερβολικού χρέους  και των διαρκών υποτιμήσεων.

Το 2010, μάθαμε με οδυνηρό τρόπο πόσο επικίνδυνο είναι όταν οι κυβερνήσεις χάνουν τον δημοσιονομικό έλεγχο. Όταν λένε «λεφτά υπάρχουν». Όταν εκμεταλλεύθηκαν τα χαμηλά επιτόκια των άλλων (των Γερμανών), για να διογκώνουν ανέμελα το Ελληνικό Δημόσιο Χρέος.

Η νέα παγκόσμια τάση που περιγράφει η JP Morgan, δηλαδή  η υπονόμευση της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών για λόγους δημοσιονομικής διευκόλυνσης, θυμίζει τις πρακτικές του παρελθόντος που οδήγησαν στις μεγάλες οικονομικές κρίσεις της υφηλίου.

Το ερώτημα είναι αν οι πολιτικοί θα αντισταθούν στον πειρασμό αυτής της «εύκολης λύσης» που τελικά μεταφέρει το κόστος στις επόμενες γενιές μέσω του πληθωρισμού και της οικονομικής αστάθειας.

To θέμα ήρθε εκκωφαντικά στην επικαιρότητα με την σκληρή, απροσχημάτιστη σύγκρουση του Προέδρου Τrump, με τον Διοικητή της Ομοσπονδιακής Κεντρικής Τράπεζας FED, Jerome Powell.

H κυβέρνηση Trump απειλεί την ανεξαρτησία όχι μόνον της FED αλλά και άλλων σημαντικών θεσμών, όπως οι στατιστικές υπηρεσίες.

Το σχέδιο του Αμερικανού Προέδρου είναι ακριβώς όπως το περιγράψαμε:

• Μια κεντρική τράπεζα χωρίς ανεξαρτησία θα έριχνε αμέσως τα επιτόκια του δολαρίου από το 4% σήμερα στο 2% και μαζί με τους δασμούς θα προκαλέσει υψηλότερο πληθωρισμό, ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ αλλά χαμηλότερη πραγματική ανάπτυξη.
• Αντίστοιχα, στατιστικές υπηρεσίες που δεν λειτουργούν ανεξάρτητα θα μπορούσαν να αποκρύψουν την πραγματικότητα, να υπερτονίσουν την ονομαστική βελτίωση του ΑΕΠ , οδηγώντας τους παγκόσμιους επενδυτές σε συστηματική υποτίμηση κινδύνων, με δεδομένο τον κεντρικό ρόλο του Δολαρίου.

Πρόκειται για μια συστηματική διάβρωση της δημοκρατίας και των Θεσμών. Δεν είναι πρωτόγνωρο. Οι πολιτικοί ηγέτες συχνά δοκιμάζουν τα όρια των θεσμών, ο ρόλος της αντιπολίτευσης -όπου υπάρχει σοβαρή αντιπολίτευση- είναι να διαμαρτύρεται.

Μερικές φορές οι διαπιστώσεις της αντιπολίτευσης είναι βάσιμες άλλες φορές όχι.

Σε συγκεκριμένες συγκυρίες, η προσωρινή παράκαμψη των Θεσμών είναι χρήσιμη. Άλλες φορές οδηγεί σε πολύ επικίνδυνες καταστάσεις.

Τα ιστορικά παραδείγματα είναι πολλά.

Το μακρινό 1942, μετά το Περλ Χάρμπορ, ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ πέρασε νόμους και εκτελεστικά διατάγματα που παρέκαμπταν βασικές ελευθερίες, κατέπνιξαν τον Τύπο και έδωσαν πρωτοφανή δικαιώματα στην εκτελεστική εξουσία. Τότε πολλοί χαρακτήρισαν τον Ρούζβελτ «δικτάτορα». Ωστόσο, ως νικητής στη Διάσκεψη της Γιάλτας, θεωρείται σήμερα ένας από τους σπουδαιότερους ηγέτες του 20ού αιώνα. Αν είχε χάσει τον πόλεμο, πιθανότατα θα έμενε στην Ιστορία ως τύραννος.

Σήμερα, στο 2025, ο Λευκός Οίκος επιχειρεί και πάλι να αμφισβητήσει θεσμούς, να παρακάμψει τους κανόνες με δύο βασικά επιχειρήματα:

1. Η ανεξαρτησία των Κεντρικών Τραπεζών είναι ένα δικαίωμα που παραχωρήθηκε από την κρατική εξουσία επομένως το Κράτος μπορεί να την ανακαλέσει.
2. Χωρίς άμεση, αντισυμβατική δράση, η Κίνα θα ξεπεράσει τις ΗΠΑ με δραματικές γεωπολιτικές συνέπειες.

Αυτές τις μέρες, χύνονται τόνοι μελάνης, γράφονται εκατοντάδες κείμενα υπέρ ή κατά, της μίας ή της άλλης άποψης. Με δεκάδες αντίστοιχα ιστορικά παραδείγματα (πανδημία, Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, κ.λπ.).

Το τελικό αποτέλεσμα θα κρίνει την ορθότητα των επιλογών.

Source: money-tourism.gr